Datacenters en kassen blijken elkaar prima te kunnen helpen als het gaat om het opslaan van hemelwater. Nutsbedrijf ECW Energy ontwikkelde in Agriport A7 namelijk een waterbank waar eind dit jaar zowel Microsoft als enkele glastuinbouwbedrijven zijn aangesloten. Met deze waterbank behaalde ECW Energy begin dit jaar de finale van de Waterinnovatieprijs van Greenports Nederland. Directeur Robert Kielstra van ECW Energy: “We kunnen nu al een half miljoen m3 hemelwater opslaan.”
Agriport A7 is populair bij de grote techbedrijven. Zo bouwde Microsoft er enkele jaren geleden een van de grootste ‘cloud datacenters’ van Europa. Al die computers moeten gekoeld worden: ze produceren immers veel warmte. Tot 29 graden Celsius kan daarvoor buitenlucht gebruikt worden, vertelt directeur Robert Kielstra van ECW Energy. Wordt het warmer, dan is er water nodig voor die koeling.
Microsoft wilde daarvoor drinkwater gebruiken. Dat zorgde in 2021 voor landelijke ophef. ’Datacenters slurpen zo veel water dat er mogelijk te weinig voor huishoudens overblijft’, schreef de Telegraaf. Dat artikel was aanleiding tot Kamervragen. De feiten in de berichtgeving klopten niet. Maar, vertelt Kielstra, “de geest was uit de fles”.
Nutsbedrijf ECW werkte toen al aan de opzet voor een ondergrondse waterbank voor tuinbouwbedrijven. Idee daarbij is dat regenwater wordt opgeslagen in een ondergrondse bel. Microsoft daarop aansluiten was een schoolvoorbeeld van een win-winsituatie: de techgigant kreeg de beschikking over opgeslagen hemelwater én de waterbank kreeg een grote hoeveelheid regenwater erbij, van het dak van het datacenter.
Samenwerken aan opslag
ECW Energy is particulier netbeheerder, energieproducent en handelaar. Het bedrijf heeft onder meer eigen netwerken van kabels, leidingen, productie- en opslaginstallaties, een hogedruk gasnet, een CO2-net en een datanet. En ECW Energy is vanaf de start van Agriport A7 ook actief op het gebied van grondwater, vertelt Kielstra: het beheert en monitort aanvragen voor vergunningen voor het onttrekken van grondwater door tuinbouwbedrijven in Agriport A7.
Als bedrijven individueel grondwater gebruiken, dan bestaat al snel de kans dat ze elkaar in de weg zitten. Datzelfde geldt bij het ondergronds opslaan van regenwater. Samenwerken biedt juist voordelen. Want hoe groter de bel, hoe minder energie gestoken hoeft te worden in het reinigen van het water door bijvoorbeeld osmose. “Dat idee begon te broeien”, aldus Kielstra.
Schoon water
Dat idee werd nog haalbaarder door ook Microsoft aan te sluiten op de ondergrondse bel én door het regenwater van het datacenter op te slaan in de ondergrondse bel. Inmiddels is de eerste fase van het plan bijna gereed. Voor eind 2025 zijn drie tuinbouwbedrijven aangesloten, en ook één van de twee Microsoft-datacenters. “We kunnen nu al een half miljoen m3 water opslaan.”
Het gaat bij de waterbank dus om schoon hemelwater dat ondergronds wordt opgeslagen. Hoe groter de bel, hoe minder ‘randen’, en dus hoe minder kans op vervuiling of verzilting. En dus hoe minder reiniging nodig is. Kielstra: “Osmose levert prachtig water op, maar je onttrekt wel iets uit de bodem. Onze ambitie: minder osmose gebruiken door ondergronds regenwater op te slaan.”
De bel ligt op een diepte van veertig meter. Inmiddels ligt in Agriport A7 voor 30 kilometer aan ondergrondse waterleidingen. De aanleg van die leidingen was een technische uitdaging, vertelt Kielstra. “Zo waren op één plek de graafwerkzaamheden precies op tijd klaar vóór de bouw van een nieuwe kas.”
Alles draait om betrouwbaarheid
Microsoft was dus een van de “launching customers” van de waterbank van ECW Energy; de andere deelnemers zijn tuinbouwbedrijven. Het lijkt misschien alsof bedrijven met elkaar concurreren om water. Immers, de behoefte aan opgeslagen water is het grootst op warme dagen. Maar schijn bedriegt, vertelt Kielstra.
Dat komt onder meer doordat Microsoft meer capaciteit heeft ingekocht dan het daadwerkelijk gebruikt. “Bij databedrijven draait alles om betrouwbaarheid. De aansluiting is dus redundant uitgevoerd, ofwel met de dubbele capaciteit. Bovendien heeft Microsoft het water alleen nodig bij temperaturen boven de 29 graden Celsius: het gebeurt zelden dat het bijvoorbeeld een week lang achter elkaar zo warm is. Bovendien hebben telers nog hun eigen bassin, voor het geval dat.”
Geen regenwater meer naar de sloot
Het aanleggen van de waterbank is een ingewikkelde puzzel van technische mogelijkheden en het samenbrengen van belangen. “Enerzijds zijn databedrijven niet heel anders dan tuinbouwbedrijven: ze hebben allemaal schoon water nodig. Maar er zijn een paar verschillen. Zo is de techsector een nieuwe sector. Er zijn bij die bedrijven dus nog weinig regels over bijvoorbeeld waterkwaliteit. Daar hebben we ze bij moeten helpen.”
Het model van de waterbank van ECW Energy kan verder uitgerold worden. Allereerst binnen Agriport A7 zelf. En er zijn meer gebieden in Nederland waar het gezamenlijk ondergronds opslaan van hemelwater zou werken, vertelt Kielstra, namelijk in gebieden waar zowel industrie als tuinbouw aanwezig is. “Kijk bijvoorbeeld naar Dinteloord; daar staan een suikerfabriek en kassen.”
De capaciteit van de waterbank in Agriport A7 bedraagt momenteel dus een half miljoen m3 regenwater, maar het dubbele is volgens Kielstra haalbaar én wenselijk. “Nu regent het jaarlijks 4 miljoen m3 op Agriport, waarvan nu nog 1 miljoen m3 water naar de sloot loopt. Daarvan slaan we nu dus de helft op. Onze stip aan de horizon is dat al het regenwater dat op daken valt ondergronds wordt opgeslagen.”